Niechorze lata 30 te XX w. Familienbad – kąpielisko rodzinne . Zdjęcie z prywatnej kolekcji Pawła Pawłowskiego
Niechorze lata 30 te XX w. Familienbad – kąpielisko rodzinne . Zdjęcie z prywatnej kolekcji Pawła Pawłowskiego

Umacnianie brzegu morskiego w Niechorzu – maj 2016r.

W Niechorzu dobiegają końca, rozpoczęte w pierwszych dniach kwietnia 2016 roku, prace związane z umacnianiem brzegu morskiego. Inwestorem jest Urząd Morski w Szczecinie a wykonawcą prac Przedsiębiorstwo Handlowo – Usługowe „HYDROBUD” z siedzibą w Ustroniu Morskim

Prace polegają na wbijaniu drewnianych pali tzw ostróg, które wychodzą w morze poprzecznie do linii brzegowej. Ich zadaniem jest rozproszenie energii fal morskich oraz wstrzymywanie ruchu rumowiska morskiego. Dzięki ostrogom, unoszony przez prądy morskie piasek będzie się osadzał pomiędzy nimi, tworząc szeroką i wysoką plażę, na której stoku powinny wygaszać się całkowicie wszystkie wielkości fal.

Do połowy czerwca w pasie o szerokości ok 1300 m pomiędzy 366.00 km a 367.70 km polskiego wybrzeża, ma zostać wbitych 13 rzędów ostróg, każda o długości 100m. Zaostrzone sosnowe pale o długości od 4 do 11 metrów, są wbijane przez specjalnie do tego celu skonstruowane, samokrączące kafary KJ70. Wykonano je na licencji nieistniejącej już firmy z Solca w warsztatach pod Ustroniem Morskim. Dzięki ogromnym podwójnym szczękom, spalinowe kafary mogą samodzielnie poruszać się na palach wbitych wcześniej przez samobieżną, wyposażoną w młot, podwyższoną koparkę.

Dzięki takim racjonalizacjom tempo wbijania pali znacznie wzrosło. Dawniej podobne, ale rozstawiane kafary, wbijały zaledwie 3 – 4 pale dziennie.

Prace w Niechorzu rozpoczęły się od geodezyjnego wytyczenia miejsca pod pal początkowy, od którego rozpocznie bieg w morze drewniana, ażurowa palisada. Nad wbijaniem każdego z rzędów pali, czuwa pracownik wyposażony w przyrządy optyczne. Obserwuje on wytyczoną geodezyjnie linię i koryguje przebieg prac. Pojedynczy zespół z kafarem liczy 4 osoby. Na niechorskiej plaży pracują 3 kafary i jedna samobieżna koparka do rozpoczynania biegu ostrogi. Po wykonaniu odcinka początkowego ostrogi długości ok. 10m, montuje się na niej samokroczący kafar. Nad sprawnym przebiegiem prac i tzw potokiem technologicznym czuwa zespół dowożący, zeskładowane na plaży drewniane pale, paliwo i inne niezbędne materiały.

Zakres prac objętych umową obejmuje oprócz wbicia nowych ostróg, usunięcie starych umocnień. Zniknęły już wysłużone, osmagane morskimi falami i jakże charakterystycznymi dla niechorskiej plaży pale.

Niechorze 1927 budowa ostróg. Zdjęcie z prywatnej kolekcji Witolda Postracha
Niechorze 1927 budowa ostróg. Zdjęcie z prywatnej kolekcji Witolda Postracha

Budowę ostróg w Niechorzu rozpoczęli Niemcy w 1927 roku. Prace te trwały w kolejnych latach i na dawnych fotografiach widać zakres prac służących ochronie brzegu. Wykonano wówczas kilka pojedynczych i podwójnych ostróg pomiędzy którymi wsypane były potężne głazy. Odnalezione przypadkowo kilka lat temu zdjęcie, znajdujące się w prywatnej kolekcji miłośnika historii Niechorza z Warszawy – Witolda Postracha ilustruje te prace. Na zdjęciu widać kafar podparty na na stalowych przyporach, który poruszał się na szynach ułożonych na piasku. Ciekawostką potwierdzającą prowadzone w latach dwudziestych XX wieku prace, jest również odnaleziona na jednym z już wyrwanych z dna morskiego pali, wyciosana data : 1928!
Na innych zachowały się oznakowania nieniesione ołówkiem kopiowym przez dawnych robotników. Wzbudza zdziwienie dobry stan zachowania drewnianych pali, które podobnie jak dziś nie były niczym impregnowane. Zniszczona poprzez fale, lód i słońce jest tylko wystająca ponad powierzchnię dna morskiego część każdego z pali.

Niechorze lata 30 te XX w. Familienbad – kąpielisko rodzinne . Zdjęcie z prywatnej kolekcji Pawła Pawłowskiego
Niechorze lata 30 te XX w. Familienbad – kąpielisko rodzinne . Zdjęcie z prywatnej kolekcji Pawła Pawłowskiego

Drewniane poniemieckie ostrogi zostały już rozebrane. Ten sam los podzieliły wystające ponad złoty piasek, pale po dawnym kąpielisku rodzinnym. Familienbad który znajdował się vis a vis wejścia na plaże przy dzisiejszej ul. Krakowskiej.

W połowie lat 30-tych dla amatorów kąpieli wybudowano na drewnianych palach przebieralnie wraz z wyjątkową na wschodnim wybrzeżu zjeżdżalnią. Zjazd do wody odbywał się po szynach w specjalnych sankach na gumowych kółeczkach. Sanki zsuwające się pod ciężarem prowadzącego w dość sporej wysokości – rozpędzone – płynęły jeszcze około 25-30 metrów.

Niechorze lata 30te XX w. widok na plaże : ostrogi a w głębi Familienbad Zdjęcie z kolekcji Pawła Pawłowskiego
Niechorze lata 30te XX w. widok na plaże : ostrogi a w głębi Familienbad Zdjęcie z kolekcji Pawła Pawłowskiego

Był to sport, który wyzwalał ogromną radość i energię. Tuż przy rynnie zjazdowej zainstalowany był duży megafon, przez który codziennie transmitowano przedstawienia i muzykę. Na wysokich palach przebieralni, oprócz typowych boksów znajdowały się przytulne i czyste miejsca do siedzenia, skąd podziwiano widoki na morze.

Miejsce to do niedawna było rozpoznawalne do dziś, dzięki rozpalającym wyobraźnie wczasowiczów, kilku regularnym rzędom drewnianych pali. Ze względów bezpieczeństwa ostatecznie zniknęły one z krajobrazu niechorskiej plaży.

Niechorze lata 30 te XX w. Familienbad – kąpielisko rodzinne . Zdjęcie z prywatnej kolekcji Pawła Pawłowskiego
Niechorze lata 30 te XX w. Familienbad – kąpielisko rodzinne . Zdjęcie z prywatnej kolekcji Pawła Pawłowskiego

O prowadzonych na plaży w Niechorzu pracach opowiedział spotkany właściciel PHU HYDROBUD Adam Dzik.

opracował Paweł Pawłowski

Maj 2016r. Niechorze